Elon Musk vs OpenAI: altruïsme of winstbejag?

Dinsdag 4 maart is het verzoek van Elon Musk om een preliminary injunction (de Amerikaanse variant op de voorlopige voorziening) in de zaak tegen OpenAI (het bedrijf achter ChatGPT) door de Amerikaanse rechter afgewezen. Musk verzocht de rechter om OpenAI tijdelijk te verbieden om, zolang de rechtszaak nog loopt, over te stappen naar een winstgericht bedrijfsmodel. Volgens hem is dit namelijk in strijd met de Founding Agreement die hij en medeoprichter Sam Altman in 2015 samen hebben opgesteld. Musk verliet het bedrijf in 2018 wegens onenigheid met de andere oprichters. Maar als het aan hem ligt rechtvaardigt dat de nieuwe koers van het bedrijf niet. Hoewel de rechter het verzoek om voorlopige voorziening weigert, deelt zij de zorgen van Musk wel, namelijk dat het publieke belang mogelijk wordt geschaad door de transitie van OpenAI. De zaak wordt daarom zo snel mogelijk voortgezet.

De juridische strijd

Musk spande zijn zaak tegen OpenAI aan in augustus 2024. Naar zijn mening handelt het bedrijf in strijd met haar oorspronkelijke doelstelling. In plaats van het publieke belang te dienen, zou OpenAI enkel nog de private belangen van investeerders behartigen. Musk vindt met name de toenemende invloed van hoofdinvesteerder Microsoft zorgwekkend voor de toekomst van AI. Ook verklaart Musk dat de transitie “irreparable harm” berokkent bij hemzelf. Oorspronkelijk zou Musk namelijk (veel geld) in het bedrijf hebben geïnvesteerd onder de voorwaarde dat het geen commercieel oogmerk nastreeft. OpenAI ontkent de claims. Zij noemt de overgang naar een winstgericht bedrijfsmodel noodzakelijk voor het ophalen van meer kapitaal voor de ontwikkeling van dure AI-modellen.  

Het voorlopig oordeel

Rechter Yvonne Gonzalez Rogers wijst het verzoek om voorlopige voorziening van Musk af wegens gebrek aan bewijsmiddelen. Wel beoogt zij een vlotte afhandeling van de zaak in het belang van de maatschappij. Voorlopig betekent dit dat OpenAI de transitie naar een nieuw bedrijfsmodel vrij kan uitvoeren. OpenAI verwelkomt de beslissing: zij stelt dat Musk de zaak uit persoonlijk belang voert. Het bedrijf van Musk, xAI, is namelijk de directe concurrent van OpenAI. Ter illustratie noemt OpenAI het feit dat Musk haar recent nog een groot bod heeft gedaan om het bedrijf over te kopen. Op het voorstel antwoordde CEO Altman: “No, thanks”. 

Heeft Elon Musk een punt?

Het lijkt erop dat Musk inderdaad persoonlijk belang heeft bij het onveranderd blijven van OpenAI. Maar dat neemt niet weg dat Musk een belangrijk punt maakt. De invloed van Microsoft op OpenAI is de afgelopen jaren enorm toegenomen door de aanzienlijke investeringen die Microsoft in het bedrijf heeft gedaan. Daarbij benadrukt de rechter terecht dat het zorgelijk is dat een aantal voormalige bestuursleden van OpenAI inmiddels werkzaam zijn bij Microsoft. Het gaat specifiek om Reid Hoffman, huidig bestuurslid van Microsoft, en Deanna Templeton, een directielid van Microsoft. Het wekt geen verbazing dat de rechter nader onderzoek wil verrichten en de zaak voor een jury wil brengen, ondanks de vraagtekens bij Musk's intentie. Het maatschappelijk belang bij AI is uiteraard groot, met de potentie om een breed aantal sectoren flink efficiënter te maken. Ook vandaag de dag is er al een zekere afhankelijkheid van AI-technologieën, met name ChatGPT. Het is niet zozeer wenselijk als commerciële bedrijven die afhankelijkheid naar hun eigen hand (kunnen) zetten. Aan de andere kant zien we bijvoorbeeld hetzelfde gebeuren op het gebied van sociale media en smartphones. Het verschil is alleen wel dat AI (naar verwachting) een des te ingrijpendere technologie is voor mens en maatschappij. 

Voor nu is het afwachten hoe de (Amerikaanse) rechter naar de situatie kijkt. Als er verdere updates volgen in de zaak brengen we u zo snel mogelijk op de hoogte.