Blog
Mag een sigarettengezichtsscanner iedereen scannen die in de rij staat bij de kassa?
Arnoud Engelfriet
Een lezer vroeg me:
"Op diverse plekken staan zuilen voor sigarettenverkoop, die gezichten scannen om te bepalen of men oud genoeg is. Mij is opgevallen dat deze dingen gezichten scannen van iedereen in de rij. Ik zie het lampje van de scanner iedere keer branden wanneer iemand voor de kassa verschijnt, dus niet pas als je sigaretten afrekent of in de scanner kijkt. Mag dat zomaar?"
Ik zie wel hoe dit zo kan werken. Vanwege gebruiksgemak scant het ding de hele tijd naar gezichten, maar meestal zal dat geen nuttige scan opleveren omdat mensen te ver weg staan of niet recht in de camera kijken. De scans worden niet opgeslagen, dus de praktische impact is beperkt.
Er is geen expliciete wettelijke regel waaruit blijkt dat je moet melden dat je een gezichtsscan uitvoert. Vanaf 2 augustus zal onder de AI Act de transparantie-eis (artikel 50) van kracht worden. Deze verplicht “gebruiksverantwoordelijken” van AI-systemen (zoals biometrische gezichtsherkenning) waarmee je directe interactie hebt, expliciet aan te laten geven dat je met een AI interacteert. Zo’n scanner zal dus bij iedere scan moeten melden “ik scan nu je gezicht”.
Heel recent verscheen arrest C-422/24 van het Hof van Justitie. Hier ging het over de vraag waar een opname met een bodycam door een controleur in het openbaar vervoer onder valt binnen de AVG. Het Hof noemt dit een “directe verkrijging” van persoonsgegevens, en eist dat er dan ook direct informatie wordt verschaft aan de betrokkenen. De locatie moet daarom voorzien zijn van bordjes (“Inspecteurs hebben bodycams”) en verwijzingen naar uitgebreidere informatie.
Dit arrest is met een beetje goede wil zo te lezen dat ook zo’n gezichtsscanner een bordje moet krijgen als deze de gehele ruimte scant. Ik twijfel daar wel over, omdat het niet de bedoeling is dat iedereen gescand wordt, maar de scanner gewoon een zeker bereik heeft en dus toevallig gezichten aanstraalt waar vervolgens niets mee gebeurt.
Auteur(s)

Arnoud is informaticus en gerenommeerd IT-jurist, gespecialiseerd in AI, data en software. Hij is partner bij juridisch adviesbureau ICTRecht. Daarnaast is hij een veelgevraagd spreker, auteur en gastdocent.
AI-forum 2026/1
TikTok en de DSA: de voorlopige bevindingen van de Europese Commissie toegelicht
De Europese Commissie heeft TikTok voorlopig in strijd bevonden met de Digital Services Act (DSA) vanwege het verslavende "basisontwerp” van het platform. Functies als infinite scroll, autoplay en hyperpersonalisatie hebben volgens de Commissie sy...
Deepfakes als auteursrechtinbreuk? Europese Commissie fluit Deense AI-wet terug
Denemarken werkt, als eerste in Europa, aan een wijziging van zijn Auteurswet om burgers en uitvoerende kunstenaars beter te beschermen tegen AI-gegenereerde deepfakes. Het wetsvoorstel introduceert een verbodsrecht voor natuurlijke personen tegen...
AI-brillen, realtime herkenning en het recht op privacy
AI-brillen maken in hoog tempo de sprong van experimenteel product naar alledaagse technologie. Camera’s en microfoons zijn op zichzelf niet nieuw, maar de combinatie van draagbaarheid, onzichtbaarheid en AI-integratie maakt deze brillen fundament...
AI in het rechtenonderwijs: verbieden of integreren? Een terugblik op het NJV-debat
Het gebruik van generatieve AI in het juridisch onderwijs leidt tot steeds meer discussie. Moeten rechtenfaculteiten studenten juist leren werken met AI, of moeten zij daar voorlopig afstand van houden? Die vraag stond centraal in een recent NJV-d...
Misbruik van procesrecht door ondermaatse AI-gegenereerde stukken, aldus rechtbank
Het gebruik van Large Language Models zoals ChatGPT duikt steeds vaker op in procedures. Soms blijft het bij een opvallende verwijzing of een twijfelachtig citaat. Soms gaat het mis, met verzonnen bronnen of onbegrijpelijke juridische redeneringen...
The IP protection of AI output
In the summer of 2024, my colleague Kim de Bonth and I wrote an article (in Dutch) discussing the protection of AI-generated output where no human creative input was involved. We concluded that such output would not qualify for copyright protectio...
AI, verantwoordelijkheid & aansprakelijkheid – de stand van zaken en een weg vooruit
1. Inleiding
In deze bijdrage maak ik een momentopname van de civielrechtelijke, buitencontractuele AI-aansprakelijkheidsregulering die in Nederland geldt. Op dit moment is het begin 2026, en is de regelgeving met betrekking tot de verantwoordel...
AI en cybersecurity: giftige data, Europese regels
De toenemende afhankelijkheid van AI in belangrijke sectoren van de samenleving baart anno 2026 steeds meer zorgen. Hoewel de voordelen van de inzet van AI-systemen uiteraard legio zijn, kunnen zij inderdaad – en helaas – niet los worden gezien va...
Laatste plekken Nationaal AI & Data Congres – donderdag 5 februari 2026
Wat elke jurist moet weten over AI, privacy en compliance
Het Nationaal AI & Data Congres op donderdag 5 februari 2026 in Capital C Amsterdam biedt juristen in één middag een helder overzicht van de belangrijkste juridische aandachtspunten rond AI....
Geautomatiseerde besluitvorming en claims op algoritmische transparantie: de werking en overlap tussen de AVG en de AI-verordening
1. Introductie
Terwijl privacyprofessionals zich bezighouden met het optimaliseren van verschillende manieren om inzageverzoeken op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) te beantwoorden – in het bijzonder verzoeken voor tran...
