Blog
Mag een sigarettengezichtsscanner iedereen scannen die in de rij staat bij de kassa?
Arnoud Engelfriet
Een lezer vroeg me:
"Op diverse plekken staan zuilen voor sigarettenverkoop, die gezichten scannen om te bepalen of men oud genoeg is. Mij is opgevallen dat deze dingen gezichten scannen van iedereen in de rij. Ik zie het lampje van de scanner iedere keer branden wanneer iemand voor de kassa verschijnt, dus niet pas als je sigaretten afrekent of in de scanner kijkt. Mag dat zomaar?"
Ik zie wel hoe dit zo kan werken. Vanwege gebruiksgemak scant het ding de hele tijd naar gezichten, maar meestal zal dat geen nuttige scan opleveren omdat mensen te ver weg staan of niet recht in de camera kijken. De scans worden niet opgeslagen, dus de praktische impact is beperkt.
Er is geen expliciete wettelijke regel waaruit blijkt dat je moet melden dat je een gezichtsscan uitvoert. Vanaf 2 augustus zal onder de AI Act de transparantie-eis (artikel 50) van kracht worden. Deze verplicht “gebruiksverantwoordelijken” van AI-systemen (zoals biometrische gezichtsherkenning) waarmee je directe interactie hebt, expliciet aan te laten geven dat je met een AI interacteert. Zo’n scanner zal dus bij iedere scan moeten melden “ik scan nu je gezicht”.
Heel recent verscheen arrest C-422/24 van het Hof van Justitie. Hier ging het over de vraag waar een opname met een bodycam door een controleur in het openbaar vervoer onder valt binnen de AVG. Het Hof noemt dit een “directe verkrijging” van persoonsgegevens, en eist dat er dan ook direct informatie wordt verschaft aan de betrokkenen. De locatie moet daarom voorzien zijn van bordjes (“Inspecteurs hebben bodycams”) en verwijzingen naar uitgebreidere informatie.
Dit arrest is met een beetje goede wil zo te lezen dat ook zo’n gezichtsscanner een bordje moet krijgen als deze de gehele ruimte scant. Ik twijfel daar wel over, omdat het niet de bedoeling is dat iedereen gescand wordt, maar de scanner gewoon een zeker bereik heeft en dus toevallig gezichten aanstraalt waar vervolgens niets mee gebeurt.
Auteur(s)

Arnoud is informaticus en gerenommeerd IT-jurist, gespecialiseerd in AI, data en software. Hij is partner bij juridisch adviesbureau ICTRecht. Daarnaast is hij een veelgevraagd spreker, auteur en gastdocent.
AI-forum 2026/1
Deepfakes als auteursrechtinbreuk? Europese Commissie fluit Deense AI-wet terug
Denemarken werkt, als eerste in Europa, aan een wijziging van zijn Auteurswet om burgers en uitvoerende kunstenaars beter te beschermen tegen AI-gegenereerde deepfakes. Het wetsvoorstel introduceert een verbodsrecht voor natuurlijke personen tegen...
Artificial neural networks in het octrooirecht: het Britse Supreme Court wijzigt de toets voor software-uitvindingen
Het Britse Supreme Court heeft uitspraak gedaan in Emotional Perception AI Ltd v Comptroller General of Patents, Designs and Trade Marks. In deze zaak staat de vraag centraal of een artificial neural network (ANN) moet worden aangemerkt als een “c...
AI, verantwoordelijkheid & aansprakelijkheid – de stand van zaken en een weg vooruit
1. Inleiding
In deze bijdrage maak ik een momentopname van de civielrechtelijke, buitencontractuele AI-aansprakelijkheidsregulering die in Nederland geldt. Op dit moment is het begin 2026, en is de regelgeving met betrekking tot de verantwoordel...
Geautomatiseerde besluitvorming en claims op algoritmische transparantie: de werking en overlap tussen de AVG en de AI-verordening
1. Introductie
Terwijl privacyprofessionals zich bezighouden met het optimaliseren van verschillende manieren om inzageverzoeken op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) te beantwoorden – in het bijzonder verzoeken voor tran...
Elon Musk’s Grok AI onder vuur wegens deepfake-schandaal – een juridische analyse
Grok, de chatbot van Elon Musks AI-bedrijf xAI die is geïntegreerd in X, ligt wereldwijd onder vuur vanwege misstanden rond deepfake-content. Gebruikers van de bot blijken in staat om personen op foto’s via prompts te laten uitkleden, zonder toest...
Vibe coding en het probleem van de auteursrechtelijke bescherming van software
Inleiding: Vibe coding - een revolutie in softwareontwikkeling
Het werk van veel ontwikkelaars wordt steeds meer door generatieve AI (GenAI) gedaan. Software tools, zoals Lovable, Cursor, Claude Cowork, Codex en AI Studio kunnen werkende software o...
TikTok en de DSA: de voorlopige bevindingen van de Europese Commissie toegelicht
De Europese Commissie heeft TikTok voorlopig in strijd bevonden met de Digital Services Act (DSA) vanwege het verslavende "basisontwerp” van het platform. Functies als infinite scroll, autoplay en hyperpersonalisatie hebben volgens de Commissie sy...
AI en cybersecurity: giftige data, Europese regels
De toenemende afhankelijkheid van AI in belangrijke sectoren van de samenleving baart anno 2026 steeds meer zorgen. Hoewel de voordelen van de inzet van AI-systemen uiteraard legio zijn, kunnen zij inderdaad – en helaas – niet los worden gezien va...
Mag een sigarettengezichtsscanner iedereen scannen die in de rij staat bij de kassa?
Een lezer vroeg me:
"Op diverse plekken staan zuilen voor sigarettenverkoop, die gezichten scannen om te bepalen of men oud genoeg is. Mij is opgevallen dat deze dingen gezichten scannen van iedereen in de rij. Ik zie het lampje van de scanner iede...
