Blog
Mag een sigarettengezichtsscanner iedereen scannen die in de rij staat bij de kassa?
Arnoud Engelfriet
Een lezer vroeg me:
"Op diverse plekken staan zuilen voor sigarettenverkoop, die gezichten scannen om te bepalen of men oud genoeg is. Mij is opgevallen dat deze dingen gezichten scannen van iedereen in de rij. Ik zie het lampje van de scanner iedere keer branden wanneer iemand voor de kassa verschijnt, dus niet pas als je sigaretten afrekent of in de scanner kijkt. Mag dat zomaar?"
Ik zie wel hoe dit zo kan werken. Vanwege gebruiksgemak scant het ding de hele tijd naar gezichten, maar meestal zal dat geen nuttige scan opleveren omdat mensen te ver weg staan of niet recht in de camera kijken. De scans worden niet opgeslagen, dus de praktische impact is beperkt.
Er is geen expliciete wettelijke regel waaruit blijkt dat je moet melden dat je een gezichtsscan uitvoert. Vanaf 2 augustus zal onder de AI Act de transparantie-eis (artikel 50) van kracht worden. Deze verplicht “gebruiksverantwoordelijken” van AI-systemen (zoals biometrische gezichtsherkenning) waarmee je directe interactie hebt, expliciet aan te laten geven dat je met een AI interacteert. Zo’n scanner zal dus bij iedere scan moeten melden “ik scan nu je gezicht”.
Heel recent verscheen arrest C-422/24 van het Hof van Justitie. Hier ging het over de vraag waar een opname met een bodycam door een controleur in het openbaar vervoer onder valt binnen de AVG. Het Hof noemt dit een “directe verkrijging” van persoonsgegevens, en eist dat er dan ook direct informatie wordt verschaft aan de betrokkenen. De locatie moet daarom voorzien zijn van bordjes (“Inspecteurs hebben bodycams”) en verwijzingen naar uitgebreidere informatie.
Dit arrest is met een beetje goede wil zo te lezen dat ook zo’n gezichtsscanner een bordje moet krijgen als deze de gehele ruimte scant. Ik twijfel daar wel over, omdat het niet de bedoeling is dat iedereen gescand wordt, maar de scanner gewoon een zeker bereik heeft en dus toevallig gezichten aanstraalt waar vervolgens niets mee gebeurt.
Auteur(s)
Arnoud is informaticus en gerenommeerd IT-jurist, gespecialiseerd in AI, data en software. Hij is partner bij juridisch adviesbureau ICTRecht. Daarnaast is hij een veelgevraagd spreker, auteur en gastdocent.
AI-forum 2026/1
TikTok en de DSA: de voorlopige bevindingen van de Europese Commissie toegelicht
De Europese Commissie heeft TikTok voorlopig in strijd bevonden met de Digital Services Act (DSA) vanwege het verslavende "basisontwerp” van het platform. Functies als infinite scroll, autoplay en hyperpersonalisatie hebben volgens de Commissie sy...
Soevereinispijt — zijn de Big Tech anti-sentimenten reëel of meer een angsthype?
Er gaat inmiddels geen dag meer voorbij zonder dat het onderwerp ‘digitale soevereiniteit’ de revue passeert. De twee meest in het oog springende ontwikkelingen zijn:
(i) de beoogde overname van Solvinity door het Amerikaanse Kyndryl ...
Wanneer is AI-output een auteursrechtelijk werk? De Duitse rechter oordeelt
Het Amtsgericht München heeft zich uitgelaten over de vraag of en wanneer met behulp van AI gegenereerde output in aanmerking komt voor auteursrechtelijke bescherming. De uitspraak is voor Nederland relevant, omdat het werkbegrip en de originalite...
AI in het rechtenonderwijs: verbieden of integreren? Een terugblik op het NJV-debat
Het gebruik van generatieve AI in het juridisch onderwijs leidt tot steeds meer discussie. Moeten rechtenfaculteiten studenten juist leren werken met AI, of moeten zij daar voorlopig afstand van houden? Die vraag stond centraal in een recent NJV-d...
Geautomatiseerde besluitvorming en claims op algoritmische transparantie: de werking en overlap tussen de AVG en de AI-verordening
1. Introductie
Terwijl privacyprofessionals zich bezighouden met het optimaliseren van verschillende manieren om inzageverzoeken op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) te beantwoorden – in het bijzonder verzoeken voor tran...
Kun je jezelf merkenrechtelijk beschermen tegen AI?
Recent zijn in de Verenigde Staten meerdere merkinschrijvingen op naam van Matthew McConaughey goedgekeurd met betrekking tot korte audio- en videofragmenten. Daarin is de Hollywood-ster op kenmerkende wijze te zien en te horen, bijvoorbeeld terwi...
Nieuwe AP-strategie pakt AI en massasurveillance aan – maar wat zegt de wet hierover?
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft nieuwe plannen uitgebracht waarin zij haar toezichtstrategie voor de periode 2026–2028 uiteenzet. AI vormt daarin een belangrijk aandachtspunt, in het bijzonder vanwege het risico op massasurveillance. Het...
Mag een sigarettengezichtsscanner iedereen scannen die in de rij staat bij de kassa?
Een lezer vroeg me:
"Op diverse plekken staan zuilen voor sigarettenverkoop, die gezichten scannen om te bepalen of men oud genoeg is. Mij is opgevallen dat deze dingen gezichten scannen van iedereen in de rij. Ik zie het lampje van de scanner iede...
Laatste plekken Nationaal AI & Data Congres – donderdag 5 februari 2026
Wat elke jurist moet weten over AI, privacy en compliance
Het Nationaal AI & Data Congres op donderdag 5 februari 2026 in Capital C Amsterdam biedt juristen in één middag een helder overzicht van de belangrijkste juridische aandachtspunten rond AI....