Blog
Amerikaans wetsvoorstel verbiedt niet-federale AI-wetgeving voor 10 jaar
Redactie
In het Huis van Afgevaardigden (de Amerikaanse tegenhanger van de Tweede Kamer) is een wetsvoorstel ingediend dat staten en andere niet-federale overheden de komende tien jaar verbiedt om eigen regels op te stellen voor kunstmatige intelligentie. Dit terwijl AI zich razendsnel ontwikkelt en steeds vaker wordt ingezet bij gevoelige maatschappelijke beslissingen. Het voorstel leidt tot felle kritiek van academici, belangenorganisaties en vakbonden. In deze blog bespreken we eerst wat er precies in het voorstel staat en hoe daarop wordt gereageerd. Vervolgens gaan we in op de mogelijke gevolgen voor de Amerikaanse rechtsstaat. Tot slot plaatsen we deze ontwikkeling in internationaal perspectief.
Wat houdt het wetsvoorstel in?
Het voorstel stamt uit het belasting- en bezuinigingspakket van president Trump, waarin een bepaling is opgenomen die staten verbiedt om gedurende tien jaar eigen wetten te maken over AI-modellen, -systemen of geautomatiseerde besluitvorming. Het voorstel is inmiddels goedgekeurd door de begrotingscommissie van het Huis, maar moet nog door het volledige Congres.
De weerstand is groot. In een gezamenlijke brief aan het Congres uitten 141 organisaties hun zorgen. Ondertekenaars zijn onder andere universiteiten als Essex, belangenorganisaties als het Economic Policy Institute, en werknemerscoalities van Amazon en Google. Zij waarschuwen dat bedrijven door deze wetgeving schadelijke algoritmes kunnen inzetten zonder politieke of juridische verantwoording. Zelfs bij opzettelijke schade zou er geen mogelijkheid zijn om in te grijpen. De federale regels bieden weinig tegenwicht. Kort na zijn aantreden draaide Trump een uitvoeringsbesluit van Biden terug dat voorzag in AI-veiligheidsmaatregelen. Ook versoepelde hij recent exportbeperkingen op AI-chips. De regering richt zich nadrukkelijk op het behouden van een mondiale voorsprong in AI-technologie, en vreest dat regulering deze groei zal afremmen.
Wat zijn de implicaties van het voorstel?
Als het wetsvoorstel wordt aangenomen, betekent dat een decennium lang stilstand in de regulering van AI op staatsniveau. Afhankelijk van de federale wetgeving, zou dat grote gevolgen kunnen hebben. AI-systemen bepalen bijvoorbeeld steeds vaker of iemand een lening krijgt, wordt aangenomen voor een baan, of in aanmerking komt voor medische zorg of politietoezicht. Zonder juridische kaders kunnen bedrijven zulke systemen inzetten zonder transparantie, zonder aansprakelijkheid, en zonder externe controle.
De vrees is dat dit zal leiden tot een situatie waarin Big Tech de maatschappelijke spelregels bepaalt. De vergelijking met een ‘dystopie’ komt niet uit activistische hoek, maar wordt gevoed door signalen vanuit de industrie zelf. OpenAI-CEO Sam Altman, een voorstander van AI-innovatie, verklaarde in 2023 in de Senaat dat overheidsinterventie “cruciaal” is om risico’s te beperken. Volgens Altman is een risicogebaseerde aanpak nodig, met duidelijke regels en juridische helderheid. Ook hij onderkent dat AI zonder regels gevaarlijk terrein is.
Juist nu de technologie zich exponentieel ontwikkelt, is de afwezigheid van toezicht problematisch. De afgelopen jaren zagen we de opkomst van generatieve AI, autonome besluitvormingssystemen en deepfake-technologieën die zich moeilijk laten terugdraaien als ze eenmaal zijn verspreid. De maatschappelijke schade kan groot zijn, zeker wanneer beslissingen niet uitlegbaar of controleerbaar zijn. Een verbod op staatsregulering zet de deur wijd open voor dergelijke ontwikkelingen.
Daarbij zou bestaande AI-wetgeving op staatsniveau buiten werking worden gesteld. Colorado verplicht bedrijven nu al om consumenten te beschermen tegen algoritmische discriminatie en openheid te geven over AI-gebruik. In New Jersey gelden straf- en civielrechtelijke sancties voor het verspreiden van misleidende deepfakes. Ook Ohio en andere staten werken aan wetten over verkiezingsmanipulatie, identiteitsfraude en gemanipuleerde content. Al deze initiatieven zouden onder het federale verbod komen te vervallen.
Tot slot
In plaats van een federale minimumnorm voor AI-wetgeving kiest de Amerikaanse politiek voor verregaande deregulering. Hoewel de industrie daar ongetwijfeld van zal profiteren, worden burgers tien jaar lang blootgesteld aan risicovolle technologie zonder wettelijke bescherming. Of het voorstel daadwerkelijk wet wordt, is nog onzeker: het moet nog meerdere stemmingen doorstaan in zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat.
De Verenigde Staten lijken een koers in te slaan die haaks staat op de aanpak in Europa. Binnen de EU is gekozen voor een uitgebreid juridisch kader (de AI-verordening), waarin innovatie wordt gecombineerd met ethiek, transparantie en risicobeheersing. Ondanks bestaande zorgen en onduidelijkheden biedt dit ten minste een mate van bescherming. De Amerikaanse regering kan zich afvragen of een volledig vrije ontwikkeling van AI het echt waard is, als dat ten koste gaat van publieke waarden, rechtsbescherming en democratische controle; principes die de VS ooit zo hebben gekenmerkt.
AI-forum 2025/2
Denemarken zet stap richting nieuw verbodsrecht op deepfakes
De Deense regering heeft aangekondigd het auteursrecht te willen aansterken om zo de verspreiding van deepfakes effectiever te bestrijden. In tegenstelling tot eerdere initiatieven, waarbij met name pornografische deepfakes werden aangepakt, richt...
Japan introduceert AI-wetgeving die sterk afwijkt van onze AI-verordening
Op 28 mei 2025 nam het Japanse parlement voor het eerst een nationale AI-wet aan. Deze nieuwe wet, beter bekend als de AI Utilization Promotion Act, kiest nadrukkelijk voor een andere koers dan de Europese Unie. Waar de EU inzet op risicobeperking...
Meta (opnieuw) aangeklaagd voor illegale AI-training, door grote porno-exploitanten
De juridische strijd rond AI-training bereikt een nieuwe piek. In een explosieve aanklacht beschuldigen twee gerenommeerde Amerikaanse pornostudio’s Meta van grootschalige auteursrechtinbreuk. Zij stellen dat Meta sinds 2018 meer dan 2.396 video’s...
Generatieve AI als voertuig voor de meningsuiting en creatieve expressie
De discussie over generatieve AI in de kunstwereld wordt vaak gedomineerd door zorgen. Makers en rechthebbenden vrezen dat hun werken worden nagebootst, dat creatieve beroepen onder druk komen te staan en dat bestaande rechten worden ondermijnd. M...
Creatieve sector verontwaardigd over nieuwe Gedragscode AI-verordening
Het Europese AI-bureau heeft recent de derde en laatste conceptversie gepubliceerd van de Gedragscode voor aanbieders van generatieve AI, als aanvulling op de AI-verordening. Makers, uitvoerende kunstenaars en rechthebbenden reageren hierop veront...
In hoeverre moet generatieve stijlnabootsing worden afgeremd met “guardrails”?
De opkomst van generatieve AI heeft een breed spectrum aan creatieve toepassingen mogelijk gemaakt. Of het nu gaat om tekst, beeld, video of muziek: de modellen worden steeds krachtiger. Tegelijkertijd staat de juridische toetsing aan bijvoorbeeld...
AI-training is meestal inbreuk, zegt deze Amerikaanse rechter: “Indirect substitution is still substitution”
Voor de tweede keer deze week heeft een Amerikaanse rechter zich uitgesproken over de vraag of AI-training onder fair use valt. In Kadrey v. Meta oordeelt rechter Vince Chhabria dat het gebruik van auteursrechtelijk beschermde boeken voor het trai...
Wanneer AI leeft: juridische en ethische vraagstukken rond biohybride AI
Inleiding
Kunstmatige intelligentie ontwikkelt zich snel, onder andere op het snijvlak van technologie en biologie. Biohybride AI-systemen, oftewel AI die draait op levende cellen, zetten niet alleen technologische conventies op hun kop, maar dag...
Derde rechtszaak tegen Anthropic: kun je tekst- en datamining contractueel verbieden?
Reddit heeft een rechtszaak aangespannen tegen AI-ontwikkelaar Anthropic. De aanklacht draait om het vermeende herhaaldelijk scrapen van Reddit-data door Anthropic, ondanks eerdere toezeggingen om daarmee te stoppen. Daarmee voegt deze zaak zich i...
GPT-4o en het Ghibli Effect: de genadeslag voor ontwerpers en rechthebbenden?
Afgelopen week stond social media vol met afbeeldingen in de kenmerkende stijl van de Japanse animatiestudio Ghibli. Dit was het gevolg van de release van OpenAI's nieuwe afbeeldingsgenerator, die onderdeel uitmaakt van de reeds bestaande chatbot ...