Overzicht: AI en auteursrecht in de VS (ontwikkelingen van 1–7 september 2025)

De afgelopen week stond in het teken van drie grote juridische ontwikkelingen op het snijvlak van AI en auteursrecht in de Verenigde Staten. Van Hollywood-studio’s die generatieve beeldmodellen aanklagen, tot een miljardenschikking van Anthropic: de inzet is hoog. Omdat er zoveel tegelijk gebeurde, geven we hier een overzicht van de belangrijkste zaken en waarom ze ertoe doen.

1) Warner Bros v. Midjourney (4 september 2025)

Wat is er nieuw
Warner Bros Discovery heeft een zaak aangespannen tegen Midjourney. Volgens de klacht maakt Midjourney het mogelijk om (vrijwel) identieke afbeeldingen en video’s te genereren van bekende personages als Superman, Batman, Wonder Woman, Bugs Bunny en Scooby-Doo. Warner Bros wijst erop dat Midjourney eerder bescherming tegen dergelijke output had ingebouwd, maar die recent juist heeft opgeheven en als verbetering presenteerde.

Kern van de stellingen

• Midjourney zou opzettelijk getraind zijn op beschermde werken en gebruikers toestaan die werken te reproduceren.
  
  

• Warner Bros noemt het beleid van Midjourney “a calculated and profit-driven decision to offer zero protection for copyright owners even though Midjourney knows about the breathtaking scope of its piracy and copyright infringement”.
  
  

• De studio vordert schadevergoeding, afdracht van behaalde winsten en een verbod op verdere inbreuken.

Waarom dit telt
De rechtszaak sluit aan bij eerdere claims van Disney en Universal. Drie van de grootste Hollywood-studio’s trekken nu gezamenlijk op, waardoor de druk op de rechtbank toeneemt. Dit vergroot de kans dat er een duidelijke lijn komt over de toelaatbaarheid van AI-training op beschermd materiaal enerzijds, en de beoordeling van afgeleide werken in de kunstmatige output anderzijds. Voor de filmindustrie staat hier de kern van hun verdienmodel op het spel.

2) Auteurs v. Apple (5 september 2025)

Wat is er nieuw
Auteurs Grady Hendrix en Jennifer Roberson hebben Apple aangeklaagd in een voorgestelde class action. Volgens de klacht zijn hun boeken zonder toestemming gebruikt om Apple’s OpenELM-modellen te trainen, in het bijzonder via een bekende illegale dataset.

Kern van de stellingen

• Apple zou beschermde werken gekopieerd hebben zonder toestemming of compensatie.
  
  

• De training van de AI-modellen zou deels gebaseerd zijn op illegaal beschikbare boeken, die zijn gedownload via piratenwebsites. 

Waarom dit telt
Wat deze zaak bijzonder maakt, is dat de eisers expliciet stellen dat Apple piratenmateriaal heeft gebruikt. Als zij dat bewijzen, sluit hun argumentatie direct aan bij de lijn van rechter Alsup in Bartz v. Anthropic: AI-training met legaal verkregen boeken kan fair use zijn, maar het blijvend opslaan en gebruiken van illegale kopieën niet. Juist dat onderscheid dwong Anthropic tot een miljardenschikking (zie hieronder). Daarmee wordt ook Apple kwetsbaar: niet de transformatieve aard van de modellen staat centraal, maar de herkomst van de data.

3) Schikking Bartz v. Anthropic (5 september 2025)

Wat is er nieuw
Anthropic, het bedrijf achter de Claude-chatbot, heeft ingestemd met een schikking van 1,5 miljard dollar om claims van auteurs te beëindigen. Volgens de eisers had Anthropic miljoenen illegale boeken opgeslagen en gebruikt voor modeltraining. Het akkoord, dat nog goedgekeurd moet worden door rechter William Alsup, geldt als de grootste publiek bekende auteursrechtenregeling in de VS tot nu toe.

Kern van de schikking

• De eisers wezen op Anthropics centrale digitale bibliotheek met meer dan zeven miljoen boeken, waarvan een groot deel afkomstig is uit illegale bronnen.
  
  

• Anthropic ontkent aansprakelijkheid maar kiest voor een regeling die alle “legacy claims” afdekt tot augustus 2025.
  
  

• De deal biedt circa $3.000 per werk aan compensatie en kan hoger uitvallen afhankelijk van het aantal claims.

Waarom dit telt
Deze schikking zet voor het eerst een concreet prijskaartje op trainingsdata en laat zien dat het gebruik van piratenmateriaal momenteel de grootste zwakte is van AI-bedrijven. Tegelijkertijd bevestigde rechter Alsup eerder dat AI-training op legaal verkregen boeken transformatief en dus fair use kan zijn. Vanuit zijn perspectief kan een (grove) tweedeling worden geconstateerd: legale data = fair use; illegale data = inbreuk. Het is de vraag of deze lijn gevolgd wordt door andere rechters (Kadrey v. Meta wijst wat betreft legale data de andere kant op). Zolang onduidelijk blijft waar de drempel voor fair use precies ligt, zal de markt zich steeds verder ontwikkelen richting licentie- en compensatiemodellen.

Europa: geen nieuwe rechtspraak, wél beleidsbeweging

In de EU zijn begin september 2025 geen nieuwe rechterlijke uitspraken verschenen over AI en auteursrecht. Wel lopen er consultaties en beleidsprocessen: zo startte de Europese Commissie op 4 september een publieke consultatie over transparantieverplichtingen voor AI. Eerder dit jaar verscheen er bovendien een studie die het huidige opt-out-model voor tekst- en datamining ter discussie stelt. Daarmee blijft Europa juridisch in beweging, al is het nog zonder nieuwe jurisprudentie. Dat laatste is tijdelijk: voor het Europese Hof van Justitie van ligt momenteel een belangrijke prejudiciële zaak over AI-training op persinhoud (Like Company v. Google Ireland). Daarnaast is het wachten op de ontwikkelingen in de door auteurs en uitgevers aangespannen rechtszaak tegen Meta in Frankrijk.

Wat te volgen de komende tijd

1. Rechterlijke goedkeuring van de Anthropic-schikking (verwacht op 8 september).
   
   

2. Eerste procedurele stappen in de Apple-zaak: antwoord van Apple of een motion to dismiss, mogelijk met details over de gebruikte datasets.
   
   

3. Ontwikkelingen in de Warner Bros-zaak: of de zaak wordt geconsolideerd met Disney/Universal en of er vroege verzoeken om een voorlopige voorziening komen.
   
   

4. Reacties op de Europese transparantieconsultatie en eventuele signalen of het opt-out-model voor tekst- en datamining wordt herzien.

Blijf goed op de hoogte via AI-Forum!